Szkolenie Giełdowe Polecam

Teoria fal Elliota
Teoria stworzona przez amerykańskiego inżyniera Ralpha Elliotta, której założeniem było uwzględnienie aspektu psychologicznego w zachowaniu uczestników rynku. Teoria fal Elliota jest analizą ruchów rynku akcji w kontekście psychologii tłumu. Zakłada, że ceny różnych instrumentów poruszają się zgodnie z cyklem: pięć fal hossy, trzy fale bessy. Fale mają charakter fraktalny, co oznacza, że wzory pojawiające się na wykresach w długim terminie występują również na wykresach krótkoterminowych.

Teoria portfelowa
Analiza rynku, która zakłada, że na podejmowanie decyzji na rynkach kapitałowych wpływ ma oczekiwana stopa zwrotu oraz ryzyko wyrażone za pomocą odchylenia standardowego. Optymalny portfel to taki, który posiada najwyższą oczekiwaną stopę zwrotu przy danym poziomie ryzyka.

Termin wygaśnięcia
W przypadku opcji jest to ostatni dzień życia opcji, w którym opcja traci swoją ważność i później nie może być zrealizowana, natomiast w przypadku kontraktu terminowego jest to termin zapadalności kontraktu, tj. dzień rozliczenia kontraktu względem instrumentu bazowego.

Termin wykupu obligacji
Termin, w którym wystawiający zobowiązuje się wykupić obligacje, najczęściej po cenie nominalnej wraz z odsetkami.

TFI
Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych - spółka akcyjna, która za zezwoleniem Komisji Nadzoru Finansowego tworzy i zarządza jednym lub więcej funduszami inwestycyjnymi i/lub powierniczymi.

Termin zapadalności
Termin wykupu papieru wartościowego przez emitenta.

TKO
Teoretyczny Kurs Otwarcia. Kurs wyznaczany na bieżąco dla danego instrumentu finansowego przez GPW w fazie przed otwarciem (bez zawierania transakcji) na podstawie zleceń, które w danym momencie znajdują się w karnecie.

Token
Urządzenie kryptograficzne, wyglądem przypominające niewielki kalkulator. Służy do generowania jednorazowych kodów niezbędnych do identyfikacji Inwestora oraz akceptacji jego dyspozycji. Uruchomienie tokena wymaga podania specjalnego numeru PIN (kodu dostępu do tokena). Token wykorzystywany jest do potwierdzenia dokonywanej operacji (np. przelewu).

Transakcja giełdowa
Umowa zakupu lub sprzedaży dopuszczonych do obrotu giełdowego instrumentów finansowych zawarta na giełdzie.

Transakcja pakietowa
Transakcja giełdowa zawierana poza systemem notowań ciągłych lub jednolitych. Warunki transakcji pakietowej (minimalna wartość, dopuszczalne odchylenie cenowe) określone są w regulacjach Giełdy.

Trend
Pojęcie związane z analizą techniczną. W przypadku trendu wzrostowego jest to ciąg kolejnych szczytów kursu instrumentu finansowego, z których każdy znajduje się wyżej niż poprzedni, w przypadku trendu spadkowego jest to ciąg kolejnych dołków kursu instrumentu finansowego, z których każdy znajduje się coraz niżej.

Walne zgromadzenie akcjonariuszy (WZA)
Najwyższy organ władzy w spółce akcyjnej, odbywa się co najmniej raz w roku.

Walor
Skrót nazwy papieru wartościowego jednoznacznie określający papier dopuszczony do obrotu na rynku regulowanym.

Warset
Warsaw Stock Exchange Trading System - system informatyczny obsługujący Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie od 17 listopada 2000 roku. Główną częścią systemu WARSET jest centralny system notujący, na który składa się program komputerowy zainstalowany w głównym komputerze giełdowym. Jego zadaniem jest realizacja następujących zadań: przyjmowanie i weryfikacja zleceń z domów maklerskich, przekazywanie do domów maklerskich informacji o przyjęciu lub odrzuceniu zlecenia, dystrybuowanie informacji o złożonych zleceniach na zewnątrz systemu, kojarzenie zleceń w celu zawarcia transakcji, po zawarciu transakcji wysyłanie informacji do domów maklerskich i odbiorców zewnętrznych.

Warrant
Instrument pochodny (jego cena zależy od ceny lub wartości ceny instrumentu bazowego), którego wystawca zobowiązuje się do pokrycia różnicy pomiędzy z góry ustaloną ceną wykonania a kursem giełdowym instrumentu bazowego w terminie wykonania.

Warrant amerykański
Rodzaj warrantu - można go wykonać w dowolnym czasie przed terminem wygaśnięcia.

Warrant europejski
Rodzaj warrantu - można go wykonać jedynie w dniu wygaśnięcia.

Wartość dostępna dla zleceń
Suma środków z konta podstawowego i niewykorzystanych należności na rachunku Inwestora, która może zostać zużyta na pokrycie zlecenia kupna składanego na giełdę.

Wartość transakcji
Iloczyn kursu po jakim transakcja została zawarta i ilości instrumentów finansowych.

Wartość bazowa indeksu.
Pierwsza wartość indeksu giełdowego. Dla indeksów WIG20, WIG wynosi ona 1000.

Widełki
Potoczna nazwa dolnego i górnego ograniczenia wahań kursu instrumentu finansowego.

WIG
Warszawski Indeks Giełdowy, obejmujący największą spośród wszystkich indeksów GPW liczbę spółek notowanych na Giełdzie.

WIG sektorowe
Subindeksy WIG-u, uwzględniające spółki z poszczególnych sektorów gospodarki. Pozwalają one ocenić efektywność inwestowania w spółki z różnych sektorów gospodarczych.

WIG 20
Indeks obejmujący akcje 20 spółek rynku podstawowego o największej kapitalizacji i najwyższych obrotach giełdowych.

Wolumen obrotów
Łączna liczba papierów wartościowych, które zmieniły właściciela (została kupione lub sprzedane) w trakcie sesji giełdowej.

Wyemitowane akcje
Liczba akcji wyemitowanych przez emitenta (po rejestracji przez sąd).

Wymagalność
Termin wymagalności umowy kredytowej oznaczający datę, po której kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu całości kwoty wykorzystania kredytu kredytodawcy.

Wymiana akcji (Split)
Wymiana wszystkich akcji danej spółki na proporcjonalnie większą (mniejszą) liczbę akcji, których wartość nominalna zostaje zmniejszona (zwiększona) proporcjonalnie lub odwrotnie.

WIBOR
Warsaw Interbank Offered Rate - oprocentowanie po jakim banki udzielą pożyczek innym bankom, ustalane o godz 11:00 na postawie ofert banków.

WIBID
Warsaw Interbank Bid Rate - roczna stopa procentowa jaką banki zapłacą za środki przyjęte w depozyt od innych banków, ustalane o godz 11:00 na podstawie ofert banków.

Wskaźnik DY
Stopa dywidendy – wyrażony w procentach iloraz kwoty dywidendy przypadającej na jedną akcję do ceny tej akcji. Im wyższy jest ten wskaźnik tym potencjalnie atrakcyjniejsza jest spółka.

Wartość wewnętrzna opcji
Kwota jaką otrzymałby w danym momencie nabywca opcji z tytułu jej wykonania.

Wartość czasowa opcji
Wartość wynikająca z możliwości zmiany kursu instrumentu bazowego, korzystnej dla posiadacza opcji, zmniejsza się wraz z upływem czasu i zbliżającym się terminem wygaśnięcia opcji.

Zaangażowanie kredytu
Suma bieżącego wykorzystania (pobrania) środków z kredytu przeznaczonego na zakup papierów wartościowych. W przypadku posiadania przez Inwestora większej liczby aktywnych umów kredytowych wartość zaangażowania wyznaczana jest jako suma wykorzystania środków dla wszystkich umów kredytowych.

Zadłużenie z tytułu OTP
Suma wartości nieopłaconych w pełni transakcji dla zleceń z Odroczonym Terminem Płatności. Wartość zadłużenia ustalana jest jako kwota wynikająca z różnicy pomiędzy wartością transakcji a kwotą wniesioną przez Inwestora przy składaniu zlecenia.

Zamknięcie pozycji
Ustanie praw i zobowiązań związanych z kupnem lub sprzedażą instrumentu pochodnego.

Zawieszenie notowań
Tymczasowe zaprzestanie ustalania ceny na instrument finansowy na określony przez Giełdę okres. Zawieszenie notowań może być dokonane na wniosek emitenta lub ze względu na interes lub bezpieczeństwo uczestników obrotu.

Zlecenia jednodniowe
Zlecenie ważne do końca sesji, na której zostało złożone.

Zlecenie maklerskie
Zlecenie wystawione i przekazane na GPW przez członka Giełdy (biuro maklerskie) na podstawie zlecenia Inwestora.

Zlecenie PCR
Zlecenie Po Cenie Rynkowej. Zlecenie to może być składane wyłącznie w fazie notowań ciągłych z wyjątkiem okresów równoważeń rynku. Warunkiem koniecznym do przyjęcia zlecenia przez GPW jest występowanie co najmniej jednego zlecenia przeciwstawnego. Zlecenie PCR podlega realizacji po cenie najlepszego zlecenia przeciwstawnego oczekującego w karnecie zleceń. Nie zrealizowana część zlecenia PCR staje się zleceniem z limitem ceny, po jakim została zawarta ostatnia transakcja.

Zlecenie PCRO
Zlecenie Po Cenie Rynkowej na Otwarcie. Zlecenie to może być składane w fazie przyjmowania zleceń na otwarcie, na zamknięcie i w trakcie równoważeń w systemie notowań ciągłych oraz na otwarcie w systemie kursu jednolitego. Podlega realizacji po kursie fixingowym. Nie zrealizowana część zlecenia PCROstaje się zleceniem z limitem ceny, po jakim został zawarta ostatnia transakcja. Zlecenia PCRO realizowane są po zleceniach PKC oraz po zleceniach z limitem lepszym (w przypadku zleceń kupna - wyższym, a w przypadku zleceń sprzedaży - niższym) od kursu z fixingu..

Zlecenie PKC
Zlecenie Po Każdej Cenie, może być złożone w każdej fazie notowań za wyjątkiem fazy interwencji i dogrywki (po fixingu). Zlecenie złożone na fixing podlega realizacji po kursie fixingowym, natomiast złożone w fazie notowań ciągłych podlega realizacji po cenie lub cenach najlepszych przeciwstawnych zleceń oczekujących w karnecie.

Zlecenie WuA
Zlecenie z oznaczeniem ważności Wykonaj lub Anuluj, może być złożone w fazie notowań ciągłych i dogrywki, z wyłączeniem okresów równoważenia rynku. Zlecenie WuA które może być wykonane tylko w całości, w przypadku gdy realizacja zlecenia w całości nie jest możliwa, zlecenie traci ważność.

Zlecenie WiN
Zlecenia z oznaczeniem ważności ważne do pierwszego wykonania (wykonaj i anuluj), może być złożone we wszystkich fazach sesji za wyjątkiem fazy interwencji. Zlecenie Win podlega realizacji w stopniu wynikającym z arkusza zleceń, natomiast jego niezrealizowana część traci ważność i automatycznie jest usuwana z karnetu zleceń.

Zlecenie WUJ
Zlecenie z warunkiem Wielkości Ujawnianej, może być złożone we wszystkich fazach sesji za wyjątkiem fazy interwencji. Warunek określa ilość instrumentów finansowych, jaka pojawia się w arkuszu zleceń, ilość ta jest mniejsza od ilości na jaką opiewa zlecenie i może służyć do ukrycia zleceń o dużym wolumenie. Wielkość ujawniana zlecenia nie może być mniejsza niż 100 sztuk.

Zlecenie (LimAkt)
Zlecenie z warunkiem Limitu Aktywacji można składać w dowolnej fazie notowań, za wyjątkiem fazy interwencji i dogrywki. Zlecenie z warunkiem limitu aktywacji pojawi się w arkuszu zleceń, gdy kurs ostatniej transakcji osiągnie poziom wskazany jako limit aktywacji. Wówczas zlecenie to znajdzie się w arkuszu zleceń z limitem wskazanym w polu limit lub opcją PKC. W zleceniach z limitem aktywacji niezbędne jest określenie limitu aktywacji oraz limitu realizacji zlecenia lub zaznaczenie opcji PKC. Zlecenia z limitem aktywacji muszą spełniać następujące warunki:
w przypadku kupna: Kurs ostatniej transakcji < Limit aktywacji <= Limit realizacji zlecenia,
w przypadku sprzedaży: Kurs ostatniej transakcji > Limit aktywacji >= Limit realizacji zlecenia.

Zysk przypadający na jedną akcję
Iloraz zysku netto spółki i liczby akcji danej spółki (ang. EPS-Earnings per share).

Rachunek Inwestycyjny
Rachunek Inwestora w biurze maklerskim, na którym zapisywane są posiadane instrumenty finansowe oraz środki pieniężne.

Rachunek zabezpieczający
Rachunek, na którym znajdują się środki służące zabezpieczeniu zobowiązań wynikających z otwartych pozycji w prawach pochodnych.

Rating
Ocena klasyfikacyjna ryzyka inwestycyjnego związanego z określonymi papierami wartościowymi lub zdolnością emitenta do terminowej spłaty zaciągniętych zobowiązań, dokonana i ogłoszona przez wyspecjalizowane agencje ratingowe takie jak Moody’s, Standard&Poor’s oraz Fitch Ratings.

Redukcja
Sytuacja wynikająca z przewagi popytu nad podażą oferowanych akcji w przypadku oferty publicznej. Jeśli redukcja przydziału wynosi 90%, to oznacza to, że Inwestorzy otrzymują tylko 10% akcji, na które złożyli zapisy.

Rentowność
Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku (straty) z inwestycji do zainwestowanej kwoty.

Rezydent
Osoba fizyczna mająca stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osoba prawna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej utworzona zgodnie z prawem polskim.

ROA (Return on Assets)
Stopa zwrotu z aktywów. Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku netto w danym okresie do aktywów na koniec okresu.

ROC (Rate of Change)
Wskaźnik oznaczający procentową zmianę ceny z obecnej sesji do ceny sprzed określonej liczby sesji. Dla inwestycji średnioterminowych najczęściej przyjmuje się wartość 10, dla krótkoterminowych 5.

ROE (Return on Equity)
Stopa zwrotu z kapitału własnego. Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku netto w danym okresie do kapitałów własnych na koniec okresu.. Zysk netto/kapitał własny na koniec okresu.

ROIC (Return on Inwested Capital)
Stopa zwrotu z kapitału zainwestowanego. Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku netto do zainwestowanego kapitału.

Rynek kapitałowy
Rynek, na którym odbywa się obrót instrumentami finansowymi o zapadalności powyżej 1 roku – papiery wierzycielskie (obligacje itp.), prawa majątkowe (akcje, PDA, prawa poboru itp.) i instrumenty pochodne (kontrakty terminowe, opcje itp.).

Rynek pierwotny
Rynek, na którym następuje sprzedaż papierów wartościowych bezpośrednio przez emitenta. Cenę ustala emitent, a pośrednikiem jest zwykle biuro maklerskie. W tym przypadku środki pieniężne uzyskuje emitent.

Rynek wtórny
Rynek na którym dokonywane są transakcje papierami wartościowymi, w taki sposób że stroną zbywającą nie jest emitent danego papieru wartościowego.

Ryzyko
Możliwość poniesienia niezamierzonych strat lub nie uzyskania zamierzonych efektów.

Sektor
Grupa spółek zajmujących się podobna działalnością gospodarczą, np. sektor budowlany, bankowy.

SMA (Simple Moving Average)
Prosta średnia krocząca, wskaźnik oparty na średniej arytmetycznej cen z określonej liczby sesji.

Split
Inaczej: podział akcji. Wymiana wszystkich akcji danej spółki na proporcjonalnie większą liczbę akcji.

Spread
Różnica pomiędzy ofertą kupna o najwyższym limicie i ofertą sprzedaży o najniższym limicie dla danego instrumentu finansowego w danym momencie.

Stopa zwrotu
Wyrażony w procentach iloraz zysku do kwoty zainwestowanego kapitału.

SWIFT
Stowarzyszenie na Rzecz Światowej Międzybankowej Telekomunikacji Finansowej, instytucja pośrednicząca w transakcjach finansowych, umożliwiająca łatwy przepływ środków.

sWIG80
Indeks giełdowy 80 spółek o małej kapitalizacji.

Świadectwo depozytowe
Dokument potwierdzający uprawnienie do realizacji praw wynikających z posiadania papierów wartościowych. Od momentu wystawienia, papiery w określonej liczbie są blokowane na rachunku inwestycyjnym, nie mogą być przedmiotem obrotu do chwili upływu ważności świadectwa lub zwrotu świadectwa wystawiającemu. Świadectwo jest wymagane do udziału w Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy, musi zostać złożone w siedzibie spółki najpóźniej na 7 dni przed WZA. W sytuacji ogłoszenia wezwania do sprzedaży akcji, świadectwo musi zostać złożone w instytucji, która jest pośrednikiem wezwania.

Prawo do akcji (PDA)
Papier wartościowy dopuszczony do obrotu giełdowego po przydziale akcji nowej emisji, jest przedmiotem obrotu giełdowego od momentu przydziału do momentu zarejestrowania nowej emisji przez sąd. Prawo do akcji umożliwia inwestorom obrót akcjami przed ich formalnym zarejestrowaniem, dając możliwość szybszego zrealizowania celu inwestycyjnego. Po zarejestrowaniu nowej emisji przez sąd dokonywana jest asymilacja i na rachunku Inwestora zamiast PDA zapisane zostają akcje (”zamiana” PDA na akcje).

Prawo poboru
Prawo pierwszeństwa do zakupu akcji nowej emisji przez dotychczasowych akcjonariuszy, może być przedmiotem obrotu jako odrębny papier wartościowy. Warunkiem otrzymania prawa poboru jest posiadanie akcji (na prawach własności) w dniu ustalenia prawa poboru. Na rachunkach inwestycyjnych inwestorów pojawiają się jednostkowe prawa poboru (JPP). W określonym terminie posiadacze praw poboru mogą dokonać zapisów na akcje nowej emisji. W momencie złożenia zapisu na rachunku inwestycyjnym musi znajdować się gotówka na opłacenie zapisu. Akcjonariusz może również zbyć prawo poboru na giełdzie. Gdy upływa termin zapisu, prawa poboru wygasają (stają się bezwartościowe). Akcjonariusze, którzy w dniu ustalenia prawa poboru posiadali co najmniej jedną akcję spółki mają możliwość złożenia zapisu dodatkowego na dowolną liczbę nowych akcji nie przekraczającą jednak całkowitej liczby nowo emitowanych akcji. Zapis dodatkowy umożliwia inwestorowi objęcie większej ilości akcji niż wynikająca z prawa poboru, a spółce pozwala wyemitować zamierzoną liczbę akcji. Po przydziale akcje nowej emisji są rejestrowane na rachunkach inwestycyjnych.

Papier wartościowy
Dokument stwierdzający istnienie określonego prawa majątkowego, przysługującego właścicielowi. Według polskiego prawa do papierów wartościowych zaliczamy m.in.: akcje, prawa do akcji, prawa poboru, obligacje, warranty subskrypcyjne, certyfikaty inwestycyjne.

Podatek od zysków kapitałowych
Opodatkowanie dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podział akcji
Inaczej: split. Wymiana wszystkich akcji danej spółki na proporcjonalnie większą liczbę akcji.

Pozycje skorelowane
Przeciwstawne pozycje (długie i krótkie) w obrębie jednej klasy derywatów i dla różnych serii. Przykładowo pozycją skorelowaną do pozycji krótkiej w kontrakcie terminowym jest pozycja długa dotycząca kontraktów innej serii w ramach tej samej klasy; pozycją skorelowaną do pozycji długiej w kontrakcie terminowym jest pozycja krótka dotycząca kontraktów innej serii w ramach tej samej klasy. Wymagany depozyt zabezpieczający dla pozycji skorelowanych jest istotnie niższy niż wyliczany dla tych pozycji osobno z uwagi na mniejsze ryzyko takiego portfela derywatów.

Prospekt emisyjny
Dokument sporządzany przez emitenta, w którym znajdują się szczegółowe informacje o jego sytuacji prawnej i finansowej oraz o papierach wartościowych wprowadzanych przez emitenta do obrotu. Jest to dokument wymagany przy wprowadzaniu papierów wartościowych do obrotu na GPW.

Prawo do dywidendy
Prawo do uczestnictwa w podziale zysku spółki akcyjnej za dany rok obrotowy. Prawo do dywidendy nabywają akcjonariusze posiadający akcje na prawach własności na koniec dnia ustalenia prawa do dywidendy. (Prawa własności papieru wartościowego pojawiają się po rozliczeniu transakcji kupna przez KDPW - D+3 dni).

Pozycja długa (kontrakt terminowy)
Posiadacz pozycji długiej w kontrakcie terminowym ma obowiązek kupna w określonym dniu po określonej cenie instrumentu bazowego. W praktyce zdecydowana większość kontraktów terminowych rozliczana jest pieniężnie (na podstawie różnic kursowych) bez dostawy instrumentu bazowego. Przykładowo dla kontraktu terminowego zajęcie pozycji długiej dokonuje się poprzez kupno kontraktu terminowego. Posiadacz pozycji długiej zanotuje zysk w przypadku wzrostu kursu instrumentu bazowego. Pozycje długie oznacza się na rachunku inwestycyjnym znakiem + (plus).

Pozycja krótka (kontrakt terminowy)
Posiadacz pozycji krótkiej w kontrakcie terminowym ma obowiązek sprzedaży w określonym dniu po określonej cenie instrumentu bazowego. W praktyce zdecydowana większość kontraktów terminowych rozliczana jest pieniężnie (na podstawie różnic kursowych) bez dostawy instrumentu bazowego. Przykładowo dla kontraktu terminowego zajęcie pozycji krótkiej dokonuje się poprzez sprzedaż kontraktu terminowego. Posiadacz pozycji krótkiej zanotuje zysk w przypadku spadku kursu instrumentu bazowego. Pozycje krótkie oznacza się na rachunku inwestycyjnym znakiem - (minus).

PPI (Producer Price Index)
Indeks cen dóbr produkcyjnych, nazywany dawniej wskaźnikiem cen hurtowych. Służy do pomiaru cen ustalonych przez producentów na różnych etapach produkcji. Ten wskaźnik makroekonomiczny został wprowadzony w 1890 roku (w USA) i jest najstarszym nieprzerwanie obliczanym indeksem przez Departament Pracy (w USA). Wzrost tego wskaźnika pozwala przewidzieć niebezpieczeństwo inflacji.

Prawa akcjonariuszy
Do podstawowych praw akcjonariuszy zaliczamy:
- prawo do uczestniczenia w Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy (WZA)
- prawo do udziału w zyskach (dywidenda)
- prawo do udziału w masie likwidacyjnej
- prawo pierwszeństwa nabycia akcji nowej emisji (prawo poboru).

Przymusowy wykup akcji
Wykup akcji przez akcjonariuszy większościowych od drobnych akcjonariuszy, mający na celu uzyskanie pełnej kontroli nad spółką akcyjną. Jego realizacja nie wymaga zgody drobnych akcjonariuszy.

Prawo do akcji (PDA)
Papier wartościowy dopuszczony do obrotu giełdowego po przydziale akcji nowej emisji, jest przedmiotem obrotu giełdowego od momentu przydziału do momentu zarejestrowania nowej emisji przez sąd. Prawo do akcji umożliwia inwestorom obrót akcjami przed ich formalnym zarejestrowaniem, dając możliwość szybszego zrealizowania celu inwestycyjnego. Po zarejestrowaniu nowej emisji przez sąd dokonywana jest asymilacja i na rachunku Inwestora zamiast PDA zapisane zostają akcje (”zamiana” PDA na akcje).

Prawo poboru
Prawo pierwszeństwa do zakupu akcji nowej emisji przez dotychczasowych akcjonariuszy, może być przedmiotem obrotu jako odrębny papier wartościowy. Warunkiem otrzymania prawa poboru jest posiadanie akcji (na prawach własności) w dniu ustalenia prawa poboru. Na rachunkach inwestycyjnych inwestorów pojawiają się jednostkowe prawa poboru (JPP). W określonym terminie posiadacze praw poboru mogą dokonać zapisów na akcje nowej emisji. W momencie złożenia zapisu na rachunku inwestycyjnym musi znajdować się gotówka na opłacenie zapisu. Akcjonariusz może również zbyć prawo poboru na giełdzie. Gdy upływa termin zapisu, prawa poboru wygasają (stają się bezwartościowe). Akcjonariusze, którzy w dniu ustalenia prawa poboru posiadali co najmniej jedną akcję spółki mają możliwość złożenia zapisu dodatkowego na dowolną liczbę nowych akcji nie przekraczającą jednak całkowitej liczby nowo emitowanych akcji. Zapis dodatkowy umożliwia inwestorowi objęcie większej ilości akcji niż wynikająca z prawa poboru, a spółce pozwala wyemitować zamierzoną liczbę akcji. Po przydziale akcje nowej emisji są rejestrowane na rachunkach inwestycyjnych.

Papier wartościowy
Dokument stwierdzający istnienie określonego prawa majątkowego, przysługującego właścicielowi. Według polskiego prawa do papierów wartościowych zaliczamy m.in.: akcje, prawa do akcji, prawa poboru, obligacje, warranty subskrypcyjne, certyfikaty inwestycyjne.

Podatek od zysków kapitałowych
Opodatkowanie dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. 

Podział akcji
Inaczej: split. Wymiana wszystkich akcji danej spółki na proporcjonalnie większą liczbę akcji.

Pozycje skorelowane
Przeciwstawne pozycje (długie i krótkie) w obrębie jednej klasy derywatów i dla różnych serii. Przykładowo pozycją skorelowaną do pozycji krótkiej w kontrakcie terminowym jest pozycja długa dotycząca kontraktów innej serii w ramach tej samej klasy; pozycją skorelowaną do pozycji długiej w kontrakcie terminowym jest pozycja krótka dotycząca kontraktów innej serii w ramach tej samej klasy. Wymagany depozyt zabezpieczający dla pozycji skorelowanych jest istotnie niższy niż wyliczany dla tych pozycji osobno z uwagi na mniejsze ryzyko takiego portfela derywatów.

Prospekt emisyjny
Dokument sporządzany przez emitenta, w którym znajdują się szczegółowe informacje o jego sytuacji prawnej i finansowej oraz o papierach wartościowych wprowadzanych przez emitenta do obrotu. Jest to dokument wymagany przy wprowadzaniu papierów wartościowych do obrotu na GPW.

Prawo do dywidendy
Prawo do uczestnictwa w podziale zysku spółki akcyjnej za dany rok obrotowy. Prawo do dywidendy nabywają akcjonariusze posiadający akcje na prawach własności na koniec dnia ustalenia prawa do dywidendy. (Prawa własności papieru wartościowego pojawiają się po rozliczeniu transakcji kupna przez KDPW - D+3 dni).

Pozycja długa (kontrakt terminowy)
Posiadacz pozycji długiej w kontrakcie terminowym ma obowiązek kupna w określonym dniu po określonej cenie instrumentu bazowego. W praktyce zdecydowana większość kontraktów terminowych rozliczana jest pieniężnie (na podstawie różnic kursowych) bez dostawy instrumentu bazowego. Przykładowo dla kontraktu terminowego zajęcie pozycji długiej dokonuje się poprzez kupno kontraktu terminowego. Posiadacz pozycji długiej zanotuje zysk w przypadku wzrostu kursu instrumentu bazowego. Pozycje długie oznacza się na rachunku inwestycyjnym znakiem + (plus).

Pozycja krótka (kontrakt terminowy)
Posiadacz pozycji krótkiej w kontrakcie terminowym ma obowiązek sprzedaży w określonym dniu po określonej cenie instrumentu bazowego. W praktyce zdecydowana większość kontraktów terminowych rozliczana jest pieniężnie (na podstawie różnic kursowych) bez dostawy instrumentu bazowego. Przykładowo dla kontraktu terminowego zajęcie pozycji krótkiej dokonuje się poprzez sprzedaż kontraktu terminowego. Posiadacz pozycji krótkiej zanotuje zysk w przypadku spadku kursu instrumentu bazowego. Pozycje krótkie oznacza się na rachunku inwestycyjnym znakiem - (minus).

PPI (Producer Price Index)
Indeks cen dóbr produkcyjnych, nazywany dawniej wskaźnikiem cen hurtowych. Służy do pomiaru cen ustalonych przez producentów na różnych etapach produkcji. Ten wskaźnik makroekonomiczny został wprowadzony w 1890 roku (w USA) i jest najstarszym nieprzerwanie obliczanym indeksem przez Departament Pracy (w USA). Wzrost tego wskaźnika pozwala przewidzieć niebezpieczeństwo inflacji.

Prawa akcjonariuszy
Do podstawowych praw akcjonariuszy zaliczamy:
- prawo do uczestniczenia w Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy (WZA)
- prawo do udziału w zyskach (dywidenda)
- prawo do udziału w masie likwidacyjnej
- prawo pierwszeństwa nabycia akcji nowej emisji (prawo poboru).

Przymusowy wykup akcji
Wykup akcji przez akcjonariuszy większościowych od drobnych akcjonariuszy, mający na celu uzyskanie pełnej kontroli nad spółką akcyjną. Jego realizacja nie wymaga zgody drobnych akcjonariuszy.

Rachunek Inwestycyjny
Rachunek Inwestora w biurze maklerskim, na którym zapisywane są posiadane instrumenty finansowe oraz środki pieniężne.

Rachunek zabezpieczający
Rachunek, na którym znajdują się środki służące zabezpieczeniu zobowiązań wynikających z otwartych pozycji w prawach pochodnych.

Rating
Ocena klasyfikacyjna ryzyka inwestycyjnego związanego z określonymi papierami wartościowymi lub zdolnością emitenta do terminowej spłaty zaciągniętych zobowiązań, dokonana i ogłoszona przez wyspecjalizowane agencje ratingowe takie jak Moody’s, Standard&Poor’s oraz Fitch Ratings.

Redukcja
Sytuacja wynikająca z przewagi popytu nad podażą oferowanych akcji w przypadku oferty publicznej. Jeśli redukcja przydziału wynosi 90%, to oznacza to, że Inwestorzy otrzymują tylko 10% akcji, na które złożyli zapisy.

Rentowność
Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku (straty) z inwestycji do zainwestowanej kwoty.

Rezydent
Osoba fizyczna mająca stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osoba prawna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej utworzona zgodnie z prawem polskim.

ROA (Return on Assets)
Stopa zwrotu z aktywów. Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku netto w danym okresie do aktywów na koniec okresu.

ROC (Rate of Change)
Wskaźnik oznaczający procentową zmianę ceny z obecnej sesji do ceny sprzed określonej liczby sesji. Dla inwestycji średnioterminowych najczęściej przyjmuje się wartość 10, dla krótkoterminowych 5.

ROE (Return on Equity)
Stopa zwrotu z kapitału własnego. Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku netto w danym okresie do kapitałów własnych na koniec okresu.. Zysk netto/kapitał własny na koniec okresu.

ROIC (Return on Inwested Capital)
Stopa zwrotu z kapitału zainwestowanego. Wyrażony w procentach iloraz kwoty zysku netto do zainwestowanego kapitału.

Rynek kapitałowy
Rynek, na którym odbywa się obrót instrumentami finansowymi o zapadalności powyżej 1 roku – papiery wierzycielskie (obligacje itp.), prawa majątkowe (akcje, PDA, prawa poboru itp.) i instrumenty pochodne (kontrakty terminowe, opcje itp.).

Rynek pierwotny
Rynek, na którym następuje sprzedaż papierów wartościowych bezpośrednio przez emitenta. Cenę ustala emitent, a pośrednikiem jest zwykle biuro maklerskie. W tym przypadku środki pieniężne uzyskuje emitent.

Rynek wtórny
Rynek na którym dokonywane są transakcje papierami wartościowymi, w taki sposób że stroną zbywającą nie jest emitent danego papieru wartościowego.

Ryzyko
Możliwość poniesienia niezamierzonych strat lub nie uzyskania zamierzonych efektów.

Należności
Środki finansowe uzyskane w wyniku realizacji giełdowych transakcji sprzedaży papierów wartościowych, które nie zostały jeszcze rozliczone w KDPW i mogą być wykorzystane jedynie jako pokrycie składanych zleceń kupna lub pokrycie innych zobowiązań.

Należności niewykorzystane
Środki finansowe uzyskane w wyniku realizacji giełdowych transakcji sprzedaży papierów wartościowych, które nie zostały jeszcze rozliczone w KDPW i jednocześnie nie zostały wykorzystane jako pokrycie zleceń kupna lub jako zabezpieczenie innych zobowiązań. Środki te mogą zostać wykorzystane jedynie na pokrycie zleceń kupna lub jako zabezpieczenie innych zobowiązań.

Należności zablokowane
Część należności, która została wykorzystana jako zabezpieczenie złożonych zleceń kupna lub jako zabezpieczenie innych zobowiązań Inwestora.

NASDAQ (National Association of Securities Dealers Automated Quotations).
Pozagiełdowy, regulowany rynek akcji w Stanach Zjednoczonych. NASDAQ został uruchomiony w 1971 roku jako pierwszy całkowicie elektroniczny system obrotu papierami wartościowymi na świecie. Obroty NASDAQ przekraczają obroty NYSE (New York Stock Exchange).

New Connect
Alternatywny system obrotu prowadzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Na rynku tym notowane są młode przedsiębiorstwa o możliwym dużym potencjale rozwoju. Inwestowanie na tym rynku wiąże się z dużym ryzykiem.
Strona internetowa New Connect

Nierezydent
Osoba fizyczna mająca stałe miejsce zamieszkania za granicą, osoba prawna z siedzibą za granicą, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej utworzona zgodnie z prawem obcego państwa.

NFI
Narodowy Fundusz Inwestycyjny – spółka powołana w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji, która posiada akcje prywatyzowanych przedsiębiorstw wniesione przez Skarb Państwa.

NIK
Indywidualny Numer Identyfikacyjny Klienta nadany Inwestorowi przez KDPW. Niezbędny do dokonywania transakcji na rynku derywatów.

NIKKEI
Indeks obrazujący zmiany cen największych spółek notowanych na giełdzie w Tokio.

Notowania ciągłe
System notowań w którym ustalenie kursu oraz transakcje zawierane są w sposób ciągły (przez cały czas fazy notowań ciągłych) bezpośrednio w odpowiedzi na wpływające na rynek zlecenia kupna i sprzedaży.

Notowania jednolite
System notowań w którym ustalenie kursu oraz transakcje zawierane są w określonych momentach sesji giełdowej na podstawie zgromadzonych na dany moment zleceń kupna i sprzedaży.

Notowania intraday
Przebieg notowań danego instrumentu finansowego w trakcie danego dnia obrotu.

NYSE (New York Stock Exchange)
Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych. Powstała w 1869 roku, druga co do wielkości obrotów giełda świata.

Opcja wykonania zlecenia
Dodatkowe opcje wykonania zlecenia mające wpływ na termin ważności zlecenia lub sposób jego realizacji. Zlecenia z opcją wykonania mogą być składane jedynie na papiery wartościowe notowane na GPW. Obecnie dostępne są następujące opcje wykonania zlecenia: ważne do pierwszego wykonania (WiN), i wykonaj lub anuluj (WuA).

Obligacja
Papier wartościowy, za pośrednictwem którego emitent zaciąga pożyczkę (zwykle w wysokości nominalnej wartości obligacji). Nabywca obligacji staje się w ten sposób wierzycielem emitenta i najczęściej pobiera z tego tytułu odsetki naliczane od wartości nominalnej obligacji.

Obligacja zamienna
Obligacja, która uprawnia nabywcę do jej zamiany na akcje na z góry określonych warunkach.

Obrót giełdowy
Możliwość dokonywania transakcji danym papierem wartościowym na Giełdzie.

Obrót pierwotny
Dokonywanie oferty publicznej przez emitenta lub subemitenta usługowego, której przedmiotem są papiery wartościowe nowej emisji, lub nabywanie papierów wartościowych w wyniku takiej oferty.

Obrót wtórny
Dokonywanie oferty publicznej przez podmiot inny niż emitent lub subemitent usługowy, lub nabywanie papierów wartościowych od tego podmiotu, albo proponowanie, w sposób określony w ofercie publicznej, przez podmiot inny niż emitent, nabycia instrumentów finansowych nie będących papierami wartościowymi lub nabywanie ich od tego innego podmiotu.

Odroczona płatność
Zapis w umowie pomiędzy biurem maklerskim a Inwestorem umożliwiający kupno papierów wartościowych bez pełnego pokrycia w środkach pieniężnych. Inwestor musi posiadać określony w umowie procentowy udział środków własnych (np. 30 %) na pokrycie zlecenia, pozostała część płatności jest odraczana, maksymalnie do dnia rozliczenia transakcji w KDPW (D+3 dni).

Oferujący
Dom maklerski organizujący ofertę publiczną.

Oferta publiczna
Udostępnianie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej 100 osobom lub nieoznaczonemu adresatowi, w dowolnej formie i w dowolny sposób, informacji o papierach wartościowych i warunkach dotyczących ich nabycia, stanowiących dostateczną podstawę do podjęcia decyzji o odpłatnym nabyciu tych papierów wartościowych.

Opcja
Instrument pochodny - daje jego posiadaczowi prawo (lecz nie obowiązek) do nabycia (w przypadku opcji kupna – ang. call) lub sprzedaży (w przypadku opcji sprzedaży – ang. put) danego dobra po z góry określonej cenie. Prawo to może być zrealizowane w dniu wygaśnięcia opcji (opcja europejska) lub w dowolnym dniu od daty zawarcia kontraktu opcyjnego do daty wygaśnięcia włącznie (opcja amerykańska), ew. w kilku ściśle określonych datach (opcja bermudzka).

Opcja amerykańska
Opcja, którą posiadacz może wykonać w dowolnym dniu sesyjnym do dnia wygaśnięcia.

Opcja bermudzka
Zwana także opcja quasi-amerykańską lub środkowo atlantycką – konstrukcja pośrednia między opcjami europejskimi i amerykańskimi. Daje ona nabywcy prawo realizacji opcji przed terminem wygaśnięcia, lecz nie przez cały okres życia opcji, jak to jest w przypadku opcji amerykańskich. Terminy, w których opcja może być przedterminowo wykonana, są ściśle określone.

Opcja europejska
Opcja, którą posiadacz może wykonać jedynie w dniu wygaśnięcia.

Opcja kupna (call)
Prawo – nie zobowiązanie – do nabycia określonej ilości instrumentu bazowego, po danej cenie w wyznaczonym momencie lub okresie czasu w przyszłości.

Opcja sprzedaży (put)
Prawo – nie zobowiązanie – do sprzedaży określonej ilości instrumentu bazowego, po danej cenie w wyznaczonym momencie lub okresie czasu w przyszłości.

Kapitalizacja rynkowa spółki
Wartość giełdowa spółki, wyrażona iloczynem aktualnego kursu giełdowego i liczbą akcji w obrocie.

KDPW
Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. - centralna instytucja odpowiedzialna za prowadzenie i nadzorowanie systemu depozytowo rozliczeniowego w zakresie obrotu instrumentami finansowymi w Polsce.
Główne zadania realizowane przez KDPW:
- Rejestrowanie oraz przechowywanie instrumentów finansowych podlegających dematerializacji.
- Rozliczanie i rozrachunek transakcji zawartych na publicznym rynku papierów wartościowych.
- Nadzór nad zgodnością wielkości emisji papierów wartościowych znajdujących się w obrocie.
- Realizacja zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych.

KNF
Komisja Nadzoru Finansowego - organ rządowy sprawujący nadzór nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz nad instytucjami pieniądza elektronicznego. Celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku.

Kontrakty terminowe
Umowa, w której kupujący zobowiązuje się do zakupienia w przyszłości określonego towaru, zwanego instrumentem bazowym. Sprzedający zobowiązuje się natomiast do sprzedania określonego w kontrakcie instrumentu bazowego. Instrumentami bazowymi mogą być akcje, waluty, indeksy giełdowe, a właściwie dowolne wartości ekonomiczne, które można wyliczyć w sposób nie budzący wątpliwości. Najczęściej zamiast fizycznej dostawy towaru (co czasami nie jest możliwe) dokonuje się rozliczenia pieniężnego transakcji.  

Konwersja akcji
Zamiana akcji imiennej na okaziciela lub akcji na okaziciela na akcje imienną w przypadku, gdy statut spółki lub prawo dopuszcza taką możliwość.

Krótka sprzedaż
Polega na sprzedaży przez inwestora pożyczonych papierów wartościowych. Istotą krótkiej sprzedaży jest zarabianie na spadkach kursów papierów wartościowych. Inwestor zakłada, że w najbliższym czasie kurs danego papieru wartościowego spadnie, wówczas pożycza papiery wartościowe i sprzedaje je na giełdzie. Jeśli kurs waloru faktycznie spadnie, wtedy inwestor odkupując papiery wartościowe po niższym kursie zarabia na różnicy między ceną sprzedaży a ceną odkupu akcji. W przypadku krótkiej sprzedaży zostaje odwrócona typowa kolejność transakcji giełdowych. Zgodnie z przepisami prawa, krótkiej sprzedaży podlegają wyłącznie akcje spółek giełdowych o kapitalizacji minimum 100 milionów euro oraz wysokiej płynności - średnia dzienna wartość obrotów w kwartale kalendarzowym wynosi nie mniej niż 250 tysięcy euro lub średnia dzienna liczba transakcji w kwartale kalendarzowym jest nie mniejsza niż 50.

Księga akcyjna
Rejestr prowadzony przez zarząd spółki akcyjnej, w którym uwidocznieni są właściciele akcji imiennych.

Kurs jednolity
Kurs, po którym są zawierane transakcje dla spółek notowanych w systemie kursu jednolitego, ogłaszany dwa razy dziennie: o 11.15 oraz o 15.

Kurs na pierwszą sesję giełdową
Na pierwszą sesję, na której notowany jest dany instrument finansowy, przyjmuje się teoretyczną wysokość kursu odniesienia (jest ona podawana przez Giełdę w formie komunikatu). Na sesji tej nie obowiązują również ograniczenia wahań kursów. W przypadku instrumentów notowanych w systemie kursu jednolitego z dwukrotnym określaniem kursu, ograniczenia wahań nie obowiązują wyłącznie w odniesieniu do pierwszego kursu jednolitego, chyba że kurs ten nie został określony. W przypadku zmiany systemu notowań kursem odniesienia na pierwszej sesji, na której notowany jest dany papier po zmianie systemu, jest odpowiednio ostatni kurs zamknięcia lub ostatni kurs jednolity tego papieru z ostatniej sesji, na której notowany był on przed zmianą systemu.

Kurs nietransakcyjny
Kurs danego papieru wartościowego równy dolnemu lub górnemu ograniczeniu wahań kursu, ustalony w sytuacji, gdy kurs określony zgodnie z obowiązującymi zasadami w systemie kursu jednolitego wykracza poza ograniczenia wahań kursów, zaś przewodniczący sesji nie zmieni owych ograniczeń.

Kurs odniesienia
Kurs, na podstawie którego wyznaczane są dopuszczalne wahania kursu na danej sesji. W notowaniach ciągłych, kurs zamknięcia z dnia poprzedniego jest kursem odniesienia dla kursu wyznaczanego na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu). Wyznaczony kurs na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) staje się następnie kursem odniesienia dla kursu transakcyjnego i kursu zamknięcia w danym dniu. Jeżeli na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) nie zostanie wyznaczony kurs, kursem odniesienia dla kursu transakcyjnego i kursu na zamknięcie w danym dniu jest kurs zamknięcia z sesji poprzedniej.

Kurs otwarcia
Kurs, po jakim zawierane są transakcje na otwarcie notowań ciągłych. Określa się go przy zastosowaniu zasady maksymalizacji wolumenu obrotu, minimalizacji różnicy między liczbą papierów wartościowy w zleceniach sprzedaży i zleceniach kupna możliwych do realizacji po określonym kursie, a także minimalizacji różnicy między kursem określanym a kursem odniesienia. Jeżeli na sesji nie została zawarta żadna transakcja, kursu otwarcia nie określa się.

Kurs zamknięcia
Kurs ostatniej transakcji danym instrumentem finansowym na sesji giełdowej.

LIBOR (London Interbank Offered Rate)
Stopa procentowa kredytów oferowanych na rynku międzybankowym w Londynie przez 4 główne banki: Bankers Trust, Bank of Tokyo, Barclays i National Westminster.

Limit aktywacji (LimAkt)
Dodatkowy warunek zlecenia. Wyróżniamy dwa rodzaje zlecenia z limitem aktywacji: zlecenie stop limit – jest zleceniem, w którym Inwestor musi określić dwa limity – limit aktywacji, czyli poziom kursu danego papieru, po przekroczeniu którego zlecenie uaktywni się i będzie widoczne dla inwestorów oraz limit, po którym zlecenie ma zostać zrealizowane. Zlecenie typu stop loss – Inwestor określa w nim limit aktywacji, czyli poziom kursu danego papieru, po przekroczeniu którego zlecenie uaktywni się i będzie widoczne dla inwestorów oraz drugi warunek zlecenia PKC czyli poziom realizacji po każdej cenie.

Limit ceny
W zleceniu z limitem ceny inwestor precyzyjnie określa cenę, po jakiej chce kupić lub sprzedać dany papier wartościowy. W przypadku kupna jest to cena, powyżej której składający zlecenie nie godzi się na realizację zlecenia, zaś dla zleceń sprzedaży jest to cena, poniżej której inwestor nie jest skłonny pozbyć się papierów.

Limit otwartych pozycji
Maksymalny limit otwartych pozycji na rachunku inwestycyjnym przyznawany przez biuro maklerskie Inwestorowi.

LME (London Metal Exchange)
Londyńska Giełda Metali - największa na świecie giełda, na której handluje się kontraktami na metale przemysłowe. Na LME obraca się kontraktami i opcjami m.in. na miedź, ołów, aluminium, nikiel, cynk.

Lock-up
Zobowiązanie akcjonariuszy do nie zbywania posiadanych przez nich akcji przez ustalony okres czasu. Zobowiązanie takie często pojawia się w ramach pierwszej oferty publicznej i jest składane przez dotychczasowych akcjonariuszy spółki.

LOP (Liczba otwartych pozycji)
Liczba kontraktów terminowych, które nie zostały zamknięte na koniec danego dnia (lub w danym momencie). Jest równa liczbie otwartych pozycji długich albo krótkich.

LSE (London Stock Exchange)
Giełda papierów wartościowych w Londynie. Założona w 1801 roku jedna z największych pod względem obrotów giełda na świecie.

Makler giełdowy
Osoba, która posiada licencję maklera papierów wartościowych, została wpisana na listę maklerów prowadzoną przez KNF, upoważniona w imieniu członka giełdy do przekazywania na giełdę, modyfikowania i anulowania zleceń maklerskich.

Makler nadzorujący
Osoba wpisana na listę maklerów papierów wartościowych prowadzoną przez KNF, która złożyła egzamin z zakresu znajomości przepisów i obowiązujących na giełdzie procedur dotyczących zasad przekazywania na giełdę zleceń maklerskich i otrzymywania informacji na potrzeby obsługi notowań oraz jest zatrudniona przez członka giełdy lub jest członkiem jego władz, wyznaczona i zgłoszona przez członka giełdy jako osoba nadzorująca proces przekazywania na giełdę zleceń maklerskich.

Market maker (organizator rynku)
Dom maklerski będący członkiem MTS - CeTO, który stale wystawia oferty kupna i sprzedaży i zgodnie z nimi zawiera transakcje. Dom maklerski może pełnić rolę organizatora rynku dla jednego lub kilku papierów wartościowych.

MC/S (Market capitalization/sales)
Wskaźnik obliczany poprzez podzielenie wartości rynkowej firmy przez przychody ze sprzedaży z ostatnich 12 miesięcy. Im niższa wartość wskaźnika tym większy udział przychodów firmy w jej wartości rynkowej.

Memorandum informacyjne
Dokument opracowany przez emitenta, na podstawie którego KNF dopuszcza dotychczas wyemitowane akcje do obrotu publicznego. Memorandum zawiera informacje na temat emitenta oraz papierów wartościowych przez niego emitowanych.

MERVAL (The Mercado de Valores Index of the Buenos Aires )
Indeks giełdy w Buenos Aires zawierający akcje spółek o stabilnej pozycji rynkowej i silnej podstawie fundamentalnej, których kurs nie podlega gwałtownym wahaniom (tzw. blue chips).

mWIG40
Indeks 40 średnich spółek giełdowych.

Mnożnik
Dla kontraktów terminowych i jednostek indeksowych - wartość pieniężna jednego punktu indeksowego.

MiFID
Jest to dyrektywa europejska, której celem jest ochrona inwestorów oraz zwiększenie przejrzystości, konkurencyjności rynków finansowych.

Hedging
Strategia polegająca na zabezpieczeniu posiadanych aktywów przez zajęcie pozycji przeciwnej np. w kontraktach.

Hossa
Długotrwała tendencja wzrostowa na rynku kapitałowym.

IBAN (International Bank Account Number)
Międzynarodowy standard numeracji kont bankowych. Utworzony został przez Europejski Komitet Standardów Bankowych, aby wspomóc obsługę płatności w Unii Europejskiej.

IOSCO ( International Organisation of Securities Commissions)
Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych –  członkiem tej organizacji od 1990 roku jest polski organ nadzoru - Komisja Nadzoru Finansowego (wcześniej KPW, KPWiG).

Indeks giełdowy
Miernik zmian cen papierów wartościowych, obejmujący wszystkie papiery wartościowe danego typu lub wybraną ich część.

Indeksy branżowe
Mierniki  zmian cen papierów wartościowych/kapitalizacji spółek z danej branży notowanych na giełdzie, mające na celu mierzenie zmiany koniunktury giełdowej.

Instrument bazowy
Instrument finansowy, na który wystawiony jest instrument pochodny. Oznacza to, że transakcja intrumentem pochodnym dotyczy transakcji terminowej na instrument bazowy, z tym, że zwykle rozliczenie jest jedynie finansowe (bez dostawy instrumentu bazowego). Zaliczamy do nich: akcje, waluty, indeksy, towary itp.

Instrumenty pochodne
Instrumenty finansowe, których istnienie jest uzależnione od instrumentu bazowego, ale które mogą być przedmiotem samodzielnego obrotu. Cena instrumentu bazowego jest ściśle powiązana z ceną instrumentu bazowego. Zaliczamy do nich: kontrakty terminowe, warranty, opcje.

Interwencja
Faza sesji w systemie kursu jednolitego, odbywająca się w godz. 11.00-11.15 dla pierwszego i 14.45-15.00 dla drugiego fixingu. Polega ona na modyfikowaniu przez animatorów rynku wcześniej złożonych zleceń własnych w celu zwiększenia płynności danego papieru i zmniejszenia nierównowagi na rynku. Jeśli na danym papierze nie ma animatora rynku, wtedy wszyscy członkowie Giełdy mogą modyfikować własne zlecenia.
W takim przypadku można tylko zwiększać wolumen zlecenia, w zleceniach kupna można tylko zwiększać limit, a w zleceniach sprzedaży limit może być tylko mniejszy. Zarząd Giełdy może zrezygnować z przeprowadzania fazy interwencji.

IPO (Initial Public Offering)
Pierwsza oferta publiczna, wprowadzenie do obrotu po raz pierwszy akcji danej spółki.

IRIP (Izba rozliczeniowa)
Izba Rozrachunkowa Instrumentów Pochodnych.
Wydzielona jednostka organizacyjna Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. Odpowiada za wspomaganie pracy KDPW w zakresie ewidencji transakcji instrumentami pochodnymi oraz ocenę ryzyka związanego z zawieraniem transakcji na rynku instrumentów pochodnych.

ISIN (International Securities Identification Number)
Międzynarodowe oznaczenie identyfikujące papier wartościowy. Jest to 12-znakowy, alfanumeryczny kod, o strukturze zdefiniowanej w standardzie ISO 6166. W Polsce nadawaniem kodów ISIN od 1 lipca 1996 zajmuje się KDPW. ISIN składa się z trzech części. Pierwsza to dwuliterowy kod kraju, zgodny z normą ISO 3166. Kolejne 9 znaków to identyfikator przyznany w obrębie danego kraju. Ostatnia cyfra to suma kontrolna.

Jednostka indeksowa
Papier wartościowy, którego wartość zależy od wartości indeksu będącego instrumentem bazowym dla danej jednostki indeksowej. Na giełdzie warszawskiej notowana jest jednostka indeksowa na WIG20.

Jednostka transakcyjna
Minimalna liczba papierów wartościowych, która może być przedmiotem transakcji giełdowych.

Jednostka uczestnictwa
Tytuł uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym. Stwierdza ona prawo właściciela do części aktywów funduszu inwestycyjnego.

Junk bonds
Obligacje śmieciowe - żargonowa nazwa obligacji, zwykle o wysokim oprocentowaniu, emitowanych przez firmy o słabej kondycji finansowej, sklasyfikowane przez agencje ratingowe jako ryzykowne i spekulacyjne.

EBIT (Earnings Before Interest and Taxes)
Zysk operacyjny, czyli zysk przed odliczeniem podatków i odsetek.

EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization)
Suma zysku operacyjnego i amortyzacji, czyli zysk przed odjęciem odsetek, podatków i amortyzacji.

Emitent
Podmiot wystawiający papiery wartościowe we własnym imieniu.

Emisja akcji
Proces wydawania i wprowadzania na rynek nowych akcji przeprowadzany przez spółkę.

EPS (Earnings Per Share)
Zysk netto przypadający na jedną akcję.

ETF (Exchange Traded Funds)
Fundusze inwestycyjne emitujące papiery wartościowe notowane na najważniejszych światowych rynkach regulowanych. Obrót ETF-ami odbywa się na rynkach kasowych na zasadach analogicznych do zasad obrotu np. akcjami. Środki wniesione do funduszy emitujących ETF-y inwestowane są przez fundusze w akcje wchodzące w skład najważniejszych indeksów giełdowych, w takich proporcjach, w jakich akcje te wchodzą w skład tych indeksów. Dochody są zależne od stóp zwrotu z instrumentów bazowych, którymi mogą być np. indeksy akcji lub indeksy branżowe.

FIFO
First in first out - zasada księgowa, pierwsze weszło-pierwsze wyszło, zgodnie z którą przy obliczaniu zysków/strat najpierw sprzedawane są walory, które pojawiły się na rachunku jako pierwsze.

Fixing
Faza sesji giełdowej, podczas której następuje określenie kursu jednolitego i realizacja zleceń. W systemie kursu jednolitego odbywa się to dwa razy dziennie - o godz. 11.15 i 15.00. W systemie notowań ciągłych występują: fixing na otwarcie (ustalany jest wtedy kurs otwarcia) o godz. 8.30 na rynku instrumentów pochodnych i o godz. 9.00 na rynku kasowym, oraz fixing na zamknięcie o godz.16.20 (ustalany jest kurs zamknięcia) dla obu rynków.

Fundusz Inwestycyjny
Podmiot prawny, którego jedynym przedmiotem działalności jest lokowanie zebranych środków pieniężnych w określone papiery wartościowe i inne prawa majątkowe. W zależności od rodzaju funduszu nabywa się jednostki uczestnictwa bądź certyfikaty inwestycyjne. Jednostki i certyfikaty reprezentują prawa majątkowe uczestników określone ustawą i statutem funduszu. W zależności od stopnia ryzyka oraz horyzontu inwestycyjnego, jakie są skłonni podjąć uczestnicy funduszu, wyróżniamy: fundusz zachowawczy, zrównoważony lub agresywny.

FESE
Federacja Europejskich Giełd Papierów Wartościowych. Organizacja grupująca giełdy z krajów Unii Europejskiej. GPW jest od 1991 roku członkiem korespondentem FESE oraz bierze udział w pracach Komitetu ds. rynków rozwijających się. (ang. Federation of European Stock Exchange).

FIBV
Międzynarodowa Federacja Giełd Papierów Wartościowych. Organizacja grupująca największe i najlepiej zorganizowane giełdy świata. GPW jest członkiem FIBV od 10 października 1994 r. (fr. Federation Internationale des Bourses de Valeurs).

Free float
Akcjonariat rozproszony - wszystkie wolnodostępne akcje znajdujące się w obrocie publicznym. Jest wskaźnikiem informującym o stosunku akcji w wolnym obrocie do całkowitej ilości akcji spółki. Liczbę akcji w wolnym obrocie ustala się pomniejszając ilość wszystkich walorów spółki o akcje będące w posiadaniu akcjonariusza, którego pakiet jest większy niż 5% ogólnej ich liczby, akcje należące do Skarbu Państwa oraz akcje własne przeznaczone przez spółkę do umorzenia.

FTSE
Indeks London Stock Exchange, obejmujący 100 spółek o najwyższej kapitalizacji.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. (GPW)
GPW rozpoczęła swoją działalność w dniu 16 kwietnia 1991 r., od początku organizując obrót papierami wartościowymi w formie elektronicznej. Giełda Papierów Wartościowych jest spółką akcyjną powołaną przez Skarb Państwa. Kapitał zakładowy spółki wynosi 41.972.000 złotych i jest podzielony na 59.960 akcji imiennych. Na koniec 2007 jej akcjonariuszami było 37 podmiotów, w tym: banki, domy maklerskie, spółka giełdowa oraz Skarb Państwa. Akcje będące w posiadaniu Skarbu Państwa stanowiły 98,81% kapitału zakładowego. Zadaniem GPW jest organizacja obrotu instrumentami finansowymi. Giełda zapewnia koncentrację w jednym miejscu i czasie ofert kupujących
i sprzedających w celu wyznaczenia kursu i realizacji transakcji. Przedmiotem handlu na Giełdzie są papiery
wartościowe: akcje, obligacje, prawa poboru, prawa do akcji, certyfikaty inwestycyjne oraz instrumenty pochodne:
kontrakty terminowe, opcje, jednostki indeksowe.

Data rozliczenia
Data rozliczenia transakcji w KDPW. Rozliczenie operacji w KDPW oznacza, że środki finansowe z tytułu transakcji zostały przekazane ostatecznie odbiorcy (sprzedającemu) od nabywcy (kupującego). Po rozliczeniu finansowym nabyte instrumenty finansowe przechodzą na własność nabywcy (prawo własności). Wszelkie pożytki z papieru wartościowego (np. dywidenda, prawo poboru) przysługują właścicielowi (czyli po rozliczeniu transakcji w KDPW).

Data sesji zlecenia
Pierwsza data, od której jest ważne zlecenie.

DAX (niem. Deutscher Aktienindex)
Najważniejszy indeks Giełdy Niemieckiej (Frankfurter Wertpapierbörse, Frankfurt nad Menem). Został uruchomiony
1 lipca 1988 roku. Ukazuje zmianę wartości akcji 30 największych spółek pod względem kapitalizacji oraz obrotu.

Data ważności zlecenia
Ostatni dzień ważności zlecenia na Giełdzie.

Day trading
Metoda inwestowania polegająca na otwieraniu i zamykaniu pozycji (kupno i sprzedaż) w czasie jednej sesji giełdowej.

Dematerializacja
Proces zamiany formy papieru wartościowego z materialnej (papierowej) na niematerialną (zapis elektroniczny w KDPW). Przedmiotem obrotu na Giełdzie mogą być jedynie zdematerializowane instrumenty finansowe.

Depozyt zabezpieczający
Suma środków pieniężnych wniesionych jako zabezpieczenie otwartych pozycji na instrumentach pochodnych (tzw. depozyt zabezpieczający w KDPW ) oraz aktywnych zleceń na instrumenty pochodne (tzw. depozyt wstępny).

Depozyt wstępny
Środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie realizacji zobowiązań Inwestora, które mogą powstać wskutek wykonania zlecenia Inwestora dotyczącego instrumentów pochodnych, wnoszone wraz ze złożeniem zlecenia.

Depozyt właściwy
Środki pieniężne stanowiące minimalny poziom zabezpieczenia realizacji zobowiązań Inwestora wynikających z posiadanych instrumentów pochodnych (wnoszony za pośrednictwem biura maklerskiego do KDPW).

Dłużne papiery wartościowe
Papiery wartościowe reprezentujące wierzytelności pieniężne, płatne we wskazanych terminach,  w szczególności obligacje oraz bony skarbowe. Zaliczamy do nich również należności pieniężne uwarunkowane zaistnieniem zdarzeń losowych, np. losy loteryjne, polisy ubezpieczeniowe.

DOM
Zlecenie giełdowe z ważnością domyślną, ważne bezterminowo. W praktyce zlecenia z ważnością domyślną oczekują w arkuszu do ostatniej sesji giełdowej roku.

Dogrywka
Faza obrotu giełdowego w trakcie sesji w systemie notowań ciągłych oraz jednolitych, następująca bezpośrednio po ustaleniu kursu fixingowego. W czasie dogrywki można składać jedynie zlecenia z limitem ceny równym kursowi ustalonemu na fixingu. Zlecenia złożone wcześniej utrzymują ważność w trakcie dogrywki. Jeżeli na fixingu nie nastąpi ustalenie kursu fixingowego, nie ogłasza się dogrywki (nie ma możliwości wprowadzania żadnych zleceń).

Dopuszczenie do obrotu publicznego
Wyrażenie przez  Zarząd Giełdy zgody na obrót danym instrumentem finansowym na Giełdzie Papierów Wartościowych.

Dywersyfikacja
Zróżnicowanie inwestycji np. w instrumenty finansowe w celu ograniczenia lub rozproszenia ryzyka poprzez inwestowanie w instrumenty finansowe różnego rodzaju.

Dywidenda
Część zysku netto spółki wypłacana akcjonariuszom. Uchwałę o wypłacie dywidendy podejmuje Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy spółki.

CAC 40 (fr. Cotation Assistée en Continu)
Francuski indeks akcji, benchmark giełdy Euronext Paris. Indeks ten skupia 40 najsilniejszych spółek spośród 100 o najwyższej kapitalizacji na Giełdzie Paryskiej.

CBOT (Chicago Board of Trade)
Giełda towarowa w Chicago założona w 1848r. W 2003 obrót na giełdzie wyniósł 454 miliony kontraktów. 12 lipca 2007 CBOT połączył się z CME.

Ceduła GPW
Oficjalny biuletyn Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, który zawiera informacje na temat kursów spółek notowanych na Giełdzie i indeksów, działalności Giełdy, domów maklerskich oraz emitentów papierów wartościowych, aktualne statystyki Giełdy.

Cena emisyjna
Cena akcji spółki obowiązująca w ofercie publicznej na rynku pierwotnym.

Cena zamiany
Cena w momencie dokonywania zamiany obligacji zamiennej na jedną akcje zwykłą, płacona przez nabywcę obligacji.

C/PG (Wskaźnik Cena do Przepływu Gotówki)
Relacja kursu akcji do przepływu gotówki na jedną akcję. Przepływ gotówki jest obliczany jako suma zysku netto i amortyzacji (ang. P/CF -Price/Cash Flow Ratio). Im niższy tym potencjalnie atrakcyjniejsza wycena rynkowa spółki.

C/WK (Wskaźnik Cena do Wartości Księgowej)
Stosunek wartości rynkowej spółki giełdowej do jej wartości księgowej (ang. P/BV - Price/Book Value).
Im niższy tym potencjalnie atrakcyjniejsza wycena rynkowa spółki.

C/Z (Wskaźnik Cena do Zysku)
Stosunek wartości rynkowej spółki giełdowej oraz zysku netto wypracowanego przez spółkę (ang. P/E - Price/Earnings Ratio). Na potrzeby obliczenia zysku najczęściej przyjmuje się okres czterech ostatnich kwartałów kalendarzowych.
W przypadku spółek działających w formie grup kapitałowych pod uwagę bierze się zysk skonsolidowany.
Im niższy tym potencjalnie atrakcyjniejsza wycena rynkowa spółki.

CeTO
(Obecnie MTS-CeTO S.A.) Centralna Tabela Ofert S.A.- powstała w 1996 r. spółka prowadząca regulowany pozagiełdowy rynek papierów wartościowych. MTS-CeTO S.A. może również organizować platformy elektronicznego obrotu papierami wartościowymi i instrumentami finansowymi na rynku nieregulowanym (tzn. niepodlegającym nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego). 

Certyfikaty inwestycyjne
Papiery wartościowe emitowane przez zamknięte lub mieszane fundusze inwestycyjne. Są one potwierdzeniem uczestnictwa w funduszu. Certyfikat inwestycyjny jest niepodzielny, certyfikaty danej emisji reprezentują równe prawa majątkowe.

CME (Chicago Mercantile Exchange)
Giełda towarowa z siedzibą w Chicago. CME została założona w 1898 jako Chicago Butter and Egg Board (Giełda masła i jajek w Chicago). 12 lipca 2007 CME połączył się z CBOT. Na CME notowane jest kilka typów instrumentów finansowych: kontrakty na stopę procentową, akcje, waluty i towary. Notowane są również derywaty pogodowe.

CPI (Consumer Price Index)
Miara inflacji, indeks wzrostu cen usług i towarów.

Członek giełdy
Podmiot prowadzący działalność maklerską, będący akcjonariuszem Giełdy, dopuszczony przez Radę Giełdy do działania na Giełdzie i uprawniony do zawierania transakcji.